Vennootschapsvormen

Eénmanszaak of een vennootschap?

Starters > Vennootschapsvormen >

Handelszaak

In het dagdagelijks spraakgebruik staat de term 'handelszaak' of eenmanszaak voor een onderneming die, in tegenstelling tot de vennootschap, geen aparte rechtspersoonlijkheid bezit. Er is dus ook geen duidelijke splitsing tussen het privé-vermogen van de handelaar en het vermogen van de zaak.

Voordelen:


- Beslissingen kunnen op een snelle en weinig formele manier genomen worden.

- Omdat alle winst van de eenmanszaak wordt belast in functie van de natuurlijke persoon-ondernemer, komt het batig saldo na belastingen bij die ondernemer zelf terecht. U beslist zelf hoeveel u hiervan investeert in de zaak.

- Beperkte administratieve en boekhoudkundige verplichtingen.


Nadelen:

- Geen specifieke juridische structuur. U bent zelf onbeperkt aansprakelijk en staat met uw volledige persoonlijke vermogen in voor de verbintenissen van de onderneming.

- Opvolging en overname uitwerken is moeilijker. Het uitwerken van een preventieve opvolgingsregeling heeft de meeste kans op slagen als uw onderneming de vennootschapsvorm heeft aangenomen. In dat geval kan u immers werken met aandelen, en kan de zeggenschap over de onderneming gescheiden worden van de economische eigendom. Dit is onmogelijk in een eenmanszaak die niet zomaar valt te splitsten.

- Inkomstenbelastingen: alle inkomsten van de onderneming worden belast via de personenbelasting van de ondernemer zelf. Er is geen aparte fiscale aangifte en aanslag voor de eenmanszaak.

 

 

BVBA

Oorspronkelijk bestonden er belangrijke verschillen tussen de BVBA en de naamloze vennootschap (NV). Een hele serie wetswijzigingen heeft het onderscheid tussen NV en BVBA steeds meer verlaagd. Het belangrijkste juridische verschilpunt dat overblijft ligt in het "besloten" karakter van de BVBA. Dit wil zeggen dat de overdracht van aandelen (verkoop, schenking, vererving,...) aan strikte regels gebonden is. Bovendien is het vereiste minimumkapitaal lager in de BVBA dan in de NV (18.550 EUR, in plaats van 61.500 EUR).
Iedere handelaar, ondernemer of beoefenaar van een vrij beroep kan ook alleen een vennootschap oprichten. Deze eenpersoonsvennootschap moet de vorm aannemen van een BVBA. Alle bepalingen die gelden voor een gewone BVBA blijven in principe gelden voor een eenpersoons-BVBA. Het te volstorten minimumkapitaal ligt wel hoger bij de EBVBA. Algemeen is dit bij een BVBA 1/5 van het kapitaal, met een minimum van 6.200 EUR. Bij een EBVBA is een minimumkapitaal van 12.400 EUR te volstorten.

Voordelen:

- Een (E)BVBA kan opgericht worden door 1 vennoot.

- Alle vennoten zijn slechts aansprakelijk ten belope van hun inbreng.

- De aandelen zijn altijd op naam en slechts onder zeer strikte voorwaarden overdraagbaar aan derden zodat het familiaal karakter gewaarborgd is.

Nadelen:

- Notariële akte nodig voor de oprichting van (E)BVBA.

- Boekhoudkundige en administratieve verplichtingen zijn zwaarder dan bij een eenmanszaak.

 

NV

Hoewel de wetgever de vennootschapsvorm van de NV had uitgedacht als ondernemingsvorm voor grotere kapitaalkrachtige ondernemingen, kan de NV-vorm ook aagenomen worden door kleine en middelgrote (familiale) bedrijven. De NV blijft wel op de eerste plaats een kapitaalsvennootschap, m.a.w. een vennootschap die 'anoniem' kapitaal zal aantrekken.
Hou er echter rekening mee dat de wetgever recent besliste anonieme effecten aan toonder af te schaffen. Vanaf 1 januari 2008 mogen geen nieuwe effecten met een anoniem karakter meer uitgegeven worden. Effecten aan toonder mogen nog uitgegeven worden, maar ze zullen niet meer materieel geleverd mogen worden. Al wie nu nog effecten aan toonder in een kluis bewaart, moet die uiterlijk 31 december 2013 omzetten in effecten op naam of op een effectenrekeing laten zetten.
Belangrijke verschilpunten met de BVBA zijn de strakkere en meer ingewikkelde bestuursorganistie en het hogere minimumkapitaal (61.500 EUR). In naamloze vennootschappen zijn de aandelen doorgaans 'aan toonder ' en dus vrij overdraagbaar. Nochtans kunnen ook aandelen van een NV op naam gesteld worden en hun overdracht in de statuten beperkt worden.

Voordelen:


- Alle vennoten zijn slechts aansprakelijk ten belope van hun inbreng.

- Aandelen zijn aan toonder en in principe vrij overdraagbaar.

- Er kunnen winstbewijzen worden uitgegeven.

Nadelen:

- Notariële akte nodig voor de oprichting van een NV.

- Minder goede waarborgen voor het behoud van het familiale karakter.

- Vrij ingewikkelde besluitvorming en zware boekhoudkundige verplichtingen.

- Hoog startkapitaal vereist.

VOF

De vennootschap onder firma is de eenvoudigste vennootschapsvorm. Het is een zuivere personenvennootschap.


Dit betekent dat in principe:

- De vennootschap ontbonden wordt door het overlijden van een vennoot.

- De vennoten hun aandeel niet kunnen verkopen of schenken zonder akkoord van de medevennoot.

- Alle beslissingen met éénparigheid genomen worden.

Voordelen:

- Er is geen minimumkapitaal vereist.

- De inbreng van de vennoten kan bestaan in arbeid.

- De oprichting van een V.O.F. kan via een onderhandse akte. Er is een minimum aan formele regels en u hoeft geen notaris in te schakelen.

- De aandelen zijn niet overdraagbaar aan derden zodat het familiaal karakter gewaarborgd blijft.

- Beperkte verplichtingen inzake openbaarmaking van stukken.


Nadelen:

- Alle vennoten zijn hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk voor de schulden van de V.O.F.

- Het faillissement van de V.O.F brengt eventueel het faillissement van de vennoten met zich mee.

 

 

COMM. V

De gewone commanditaire vennootschap of Comm.V verschilt van de V.O.F. in die zin dat er naast de 'beherende vennoten' ook 'stille vennoten' of geldschieters bestaan. De stille vennoten hebben, in tegenstelling tot de onbeperkte aansprakelijke beherende vennoten, een beperkte aansprakelijkheid.

Voordelen:


- De voordelen zijn dezelfde als bij de V.O.F. met dit verschil dat de stille vennoten enkel aansprakelijk kunnen gesteld worden voor hun inbreng van kapitaal dat recht geeft op deelname in de winst. Hun aandeel in het eventueel verlies blijft eveneens beperkt tot het kapitaal dat zij zelf hebben ingebracht.


Nadelen:

- De nadelen zijn dezelfde als bij de V.O.F. met dit verschil dat de stille vennoten zich in principe niet openlijk kunnen inlaten met het beheer van de vennootschap. Indien zij dit wel doen, worden zij onbeperkt aansprakelijk.

- De Comm.V mag geen winst uitkeren zolang er overgedragen verlies is.

 

 

COMM. VA

De commanditaire vennootschap op aandelen heeft eveneens "stille" vennoten en "beherende" vennoten. Het grote verschil met de gewone commanditaire vennootschap is dat de aandelen aan toonder kunnen zijn, net zoals in een NV. Deze vennootschapsvorm combineert de voordelen van een personenvennootschap (stabiel bestuur) met deze van een kapitaalsvennootschap (aandelen aan toonder).

Voordelen:


- De stille vennoten zijn enkel aansprakelijk ten belope van hun inbreng.

- De aandelen kunnen "aan toonder" zijn en dus vrij overdraagbaar.



Nadelen:

- De beherende vennoten zijn hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk voor alle schulden van de vennootschap.

- De Comm.Va moet opgericht worden bij notariële akte.

- De Comm.Va moet voldoen aan alle boekhoudkundige verplichtingen van de dubbele boekhouding inzake publicatie, enz.

- Er is een hoog startkapitaal vereist (61.500 EUR).

 

 

CVBA/CVOA

Men maakt een onderscheid tussen de coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (CVBA) en de coöperatieve vennootschap met onbeperkte hoofdelijke aansprakelijkheid (CVOA).

Voordelen:
- Alleen vennoten zijn slechts aansprakelijk voor het bedrag van hun inbreng in de CBVA.

- De vennoten kunnen gemakkelijk in- en uittreden.

- De aandelen zijn steeds op naam en kunnen slechts beperkt worden overgebracht zodat het familiaal karakter van deze vennootschap kan gewaarborgd worden (CVBA).

Nadelen:
- Notariële akte nodig voor de oprichting van een CV (met beperkte aansprakelijkheid).

- Boekhoudkundige en administratieve verplichtingen zijn zwaarder.

DE MAATSCHAP

De maatschap is een vennootschap die geen rechtspersoonlijkheid bezit.

De maatschap wordt opgericht bij contract op grond waarvan 2 of meer personen overeenkomen iets in gemeenschap te brengen met als doel één of meer nauwkeurig omschreven activiteiten uit te oefenen en met het oogmerk aan de vennoten een rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel te verschaffen.

De familiale maatschap is een overeenkomst waarbij 2 of meer familieleden zich verbinden iets in gemeenschap te brengen met de bedoeling hen een rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel te bezorgen.
Voorwaarden

De maatschap moet aan volgende voorwaarden voldoen :

Minstens 2 vennoten moeten deelnemen;

Er moet een inbreng zijn;

De vennoten moeten delen in winst en verlies : alle vennoten moeten binnen aanvaardbare grenzen delen in eventueel verlies, en delen in de winst. Dit betekent niet dat elke winst noodzakelijkerwijze ook effectief moet verdeeld worden. Een onrechtstreekse deling in de winst is voldoende, zoals door een waardetoename van het aandeel van iedere vennoot. De deling in winst en verlies moet ook niet in verhouding zijn tot de inbreng die elk van de vennoten heeft gedaan. Er mag wel geen leeuwebeding opgenomen worden in het vennootschapscontract.

De vennoten moeten inspraak hebben;

De affectio societatis moet aanwezig zijn : de vennoten moeten de wil hebben om samen in vennootschapsvorm iets te willen bereiken.

Oprichting

Er zijn geen formaliteiten nodig voor de oprichting van een maatschap: de loutere consensus volstaat, een geschreven contract of akte is niet vereist, maar is wel nuttig als bewijs. Is er een oprichtingsakte opgesteld en wordt deze ter registratie aangeboden, dan geldt het registratierecht van 0 %.

Wordt een in België gelegen onroerend goed ingebracht dat bestemd is als woning, dan is 10 % in het Vlaamse Gewest of 12,5 % in het Brussels of Waals Gewest registratie verschuldigd.

Er zijn geen publicatievereisten.

Verenigingen van natuurlijke personen, zoals een maatschap, zonder rechtspersoonlijkheid moeten zich niet inschrijven in de KBO, tenzij ze onderworpen zijn aan de btw-reglementering of optreden als werkgever.

Ook minderjarigen kunnen toetreden mits vertegenwoordiging van de ouders die hiertoe de machtiging hebben gekregen van de rechtbank van eerste aanleg.

Voor het bewijs vereist artikel 1341 van het B.W. een onderhandse akte als het voorwerp een waarde heeft van meer dan 375,00 EUR.

Geen rechtspersoonlijkheid

De maatschap heeft geen rechtspersoonlijkheid.

Gevolgen :

- de maatschap heeft geen eigen vermogen;

- het ingebrachte vermogen leidt geen eigen leven;

- er kan geen vennootschapsbelasting geheven worden;

- de maatschap kan in eigen naam geen rechtszaak beginnen en ook niet voor de rechter gedaagd worden;

- een vennoot die een goed inbrengt in een maatschap, blijft eigenaar voor zijn onverdeeld aandeel; het bestanddeel komt in mede-eigendom tussen de verschillende vennoten.

- de persoonlijke schuldeisers van de vennoten die dit actief willen te gelde maken, kunnen enkel bewarend beslag leggen. Voor uitvoerend beslag moet de schuldeiser wachten tot de onverdeeldheid wordt opgeheven.
Doel van de maatschap

De maatschap kan een burgerlijk of een handelsdoel hebben.

Verrichtingen van burgerlijke aard zijn:

- behoud en beheer van een familiaal onroerend goed of een portefeuille, het familiaal vermogen, dit noemt men de familiale maatschap;

- beheren van liquiditeiten;

- samenwerkingsverbanden tussen vrije beroepen, zoals advocaten, accountants, notarissen en architecten.

De maatschap kan een handelsdoel hebben.

De maatschap is niet onderworpen aan het rechtspersonenregister.
Inbreng

Er is een inbreng nodig. De inbreng kan zijn :

- een onroerend goed;

- een roerend goed, gelden, effecten;

- een persoonlijk recht;

- zelfs arbeid en kennis, o.a. kennis van vermogensbeheer.

Een familiale vennootschap : ouders brengen kennis in en de kinderen geld of effecten. De ouders brengen onroerende en roerende goederen in en de kinderen de arbeid.
De ouders kunnen vooraf een deel van hun roerend vermogen schenken aan de kinderen en dit dan door de kinderen laten inbrengen in de vennootschap. Bij de patrimoniumvennootschap worden bijna uitsluitend onroerende goederen ingebracht die voor beroepsdoeleinden worden aangewend.

De CBN heeft in een advies een en ander verduidelijkt over de boekhoudkundige verwerking ervan wanneer een vennootschap een inbreng doet in een maatschap, zie CBN Advies 2012/8.

Inspraak

Er is geen onderscheid tussen stille en werkende vennoten, alle vennoten hebben inspraak.
Bestuur en vertegenwoordiging

Er is geen echt bestuur. Meestal wordt een zaakvoerder aangesteld die naar buiten optreedt voor alle vennoten.
De zaakvoerder kan in de statuten aangesteld worden, hij is dan onafzetbaar. Hij treedt op als lasthebber van de andere vennoten.

Via de statuten kan de ouder die als zaakvoerder statutair is aangeduid zijn zeggenschap behouden over het familiaal vermogen en tegelijk zijn vermogen fiscaalvriendelijk aan zijn kinderen overdragen.

Vermelden de statuten niets dan kan iedere vennoot als zaakvoerder optreden.

De zaakvoerder moet ten aanzien van derden duidelijk aantonen dat hij niet in persoonlijke naam optreedt maar voor alle vennoten van de maatschap.

Een zaakvoerder kan volgende handelingen stellen, in zoverre ze kaderen in het vennootschapsdoel en het vennootschapscontract:

- betalingen uitvoeren;

- betalingen ontvangen;

- personeel aanwerven en ontslaan;

- gelden beleggen;

- optreden in rechte.

Handelingen waarvoor unanimiteit van alle vennoten noodzakelijk is, tenzij andersluidende bepalingen in de statuten:

- vervreemding van goederen;

- veranderingswerken aan goederen van de maatschap;

- verlenen van hypotheek;

Aansprakelijkheid

De vennoten zijn persoonlijk onbeperkt aansprakelijk voor de verbintenissen die door de zaakvoerder zijn aangegaan.
In een commerciële maatschap zijn de maten hoofdelijk gehouden, in een burgerlijke maatschap zijn de maten elk voor gelijke delen gehouden.
De schuldeisers moeten zich tot alle vennoten tegelijkertijd voor hun deel wenden om te worden betaald.
Minimumkapitaal

Er is geen wettelijk minimumkapitaal voorzien. Toch moet er een behoorlijk familiaal vermogen bestaan om een maatschap te stichten.

Aandelen

Vermits er geen kapitaal is, zijn er geen aandelen die het kapitaal vertegenwoordigen. De vennoten hebben wel deelgerechtigdheden, die men eventueel aandelen kan noemen.
De statuten bepalen de hoegrootheid van het aandeel van elke vennoot. Zwijgen de statuten dan is dit evenredig met de inbreng.

Het aandeel van elke vennoot is van belang om te weten op welk deel van de winst en op welk deel van het liquidatiesaldo elke vennoot recht heeft.

De overdracht van de deelgerechtigdheden kan volledig statutair geregeld worden :

- men kan de toe- en uittredingsclausules van de coöperatieve vennootschap overnemen of de goed- en voorkoopclausules van de NV;

- men kan allerlei combinaties en eigen regelingen neerschrijven.

Duur

De maatschap kan voor onbepaalde duur of voor bepaalde duur worden aangegaan. Meestal voor 30 jaar.

Ontbinding

De maatschap eindigt :

- door overlijden van een vennoot :

- dit kan echter in de statuten opgevangen worden door bijvoorbeeld een verblijvingsbeding of voortzettingsbeding;

- een verblijvingsbeding houdt in dat de vennootschap blijft bestaan met de overblijvende aandeelhouders;

- of de vennootschap wordt verdergezet tussen de overlevende vennoten en alle erfgenamen van de overleden vennoot.

- door een eenzijdige opzegging van één vennoot als de vennootschap voor onbepaalde duur is aangegaan;

- door gerechtelijke ontbinding bij een vennootschap van bepaalde duur;

- door unanieme beslissing van de vennoten;

- door faillissement van een vennoot;

- als slechts één vennoot overblijft.

Belasting

De fiscale transparantie zorgt er voor dat de winst van de maatschap belast wordt bij de vennoten in de personenbelasting als baten en winsten, ook al blijven de opbrengsten in de maatschap.

Er gebeuren geen transferten van gelden van de maatschap naar de vennoten. Er is maar één niveau waar getaxeerd wordt : de vennoten. Er worden ook gemeentelijke opcentiemen berekend.

De maatschap die geen rechtspersoon is, kan geen winst maken en reserves aanleggen, alles wordt direct doorgerekend aan de vennoten.

Inkomsten van de maatschap, zoals huurinkomsten en interesten op rekeningen, zijn niet belastbaar in de vennootschapsbelasting maar worden belast bij de vennoten.

Bij een maatschap die een familiaal vermogen beheert, bestaat de winst uit onroerend en roerend inkomen. Voor deze beide categorieën van inkomsten is de personenbelasting voordeliger dan de vennootschapsbelasting.

Bij de ontbinding keren de goederen terug naar de vennoten.
Men heft een algemeen vast recht (50,00 EUR) voor de verdeling van roerende goederen. Bij verdeling van onroerende goederen bedraagt de registratie :

2,5 % (Vlaams Gewest) en 1 % (Brussels en Waals Gewest) als de goederen terug gaan naar de oorspronkelijke eigenaar;

10 % (Vlaams Gewest) en 12,5 % (Brussels en Waals Gewest) wanneer de goederen niet bij de oorspronkelijke eigenaar terugkeren.
De winst, voor zover nog niet aan de vennoten uitgekeerd, zal in de personenbelasting worden belast.
Successierecht

Het aandeel van de vennoot valt bij zijn overlijden in zijn nalatenschap. De waarde is afhankelijk van zijn evenredig deel of wat volgens de statuten zijn deel in de onverdeeldheid is. Hierop zijn successierechten verschuldigd. Door het aandeel van de ouders klein te houden beperkt men de successierechten voor de kinderen.

De successierechten kunnen grotendeels vermeden worden.
De ouders doen eerst een handgift van roerende goederen, zoals geld, aan de kinderen. De kinderen brengen de goederen in de maatschap. Op een handgift zijn geen registratierechten verschuldigd en evenmin successierechten als de handgift gebeurde minstens 3 jaar voor het overlijden van de schenker.
De ouders die ook een inbreng doen, hun kennis, worden aangesteld als statutaire zaakvoerders zodat zij kunnen beslissen over de aanwending van de gelden en over de besteding van de inkomsten. Bij overlijden is hun aandeel zo klein dat successierechten voor de erfgenamen minimaal zijn.

Tijdelijke handelsvennootschap:

Begrip

De tijdelijke handelsvennootschap is een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid, die zonder een gemeenschappelijke naam te voeren een of meer bepaalde handelsverrichtingen tot doel heeft.

Het gaat om een groepering die geen vereniging is maar een vennootschap.

Ze bezit geen rechtspersoonlijkheid zodat de proceshandelingen niet in naam van de vereniging maar in naam van de vennoten moeten worden verricht. (Raad van State dd. 07.01.2011)


Aansprakelijkheid

In handelszaken geldt het beginsel dat wanneer twee of meer personen gezamenlijk optreden elkeen gehouden is voor het geheel.
De vennoten zijn hoofdelijk gehouden jegens derden met wie ze hebben gehandeld.
Ze worden rechtstreeks en persoonlijk gedagvaard.
Aansprakelijkheid van de vennoten

Het beding dat de verbintenis wordt aangegaan voor rekening van de vennootschap verbindt slechts de contracterende vennoot maar niet de overige vennoten, tenzij hij volmacht kreeg of de zaak tot het voordeel van de vennootschap heeft gestrekt.
Vereffening

De regels van verdeling van de nalatenschappen, de vorm van die verdelingen en de verplichtingen die daaruit tussen de erfgenamen ontstaan, zijn toepasselijk op de vereffening tussen vennoten van de maatschap, de tijdelijke handelsvennootschap en de stille handelsvennootschap.

Van deze vennootschappen die geen rechtspersoonlijkheid bezitten zijn de goederen onderworpen aan de regels van de onverdeeldheid.

 

 

Stille handelsvennootschap:

Begrip

De stille handelsvennootschap is een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid waarbij :

één of meer personen een belang nemen in de verrichtingen van een of meer anderen die in eigen naam optreden;

één of meer vennoten in eigen naam optreden en een of meer vennoten een belang hebben in de stille vennootschap zonder naar buiten te treden als vennoot.

Het gaat om de vroegere vereniging bij wijze van deelneming.

Partijen kunnen overeenkomen een inbreng in gemeenschap te doen; hieruit ontstaat een onverdeeldheid.

De inbreng van goederen in gemeenschap strekt ertoe om winst te maken en te verdelen.

De stille handelsvennootschap kan zonder enige formaliteit worden opgericht.

Aansprakelijkheid
Derden hebben geen rechtstreekse vordering tegen de vennoten van een stille vennootschap die zich tot een loutere deelneming hebben beperkt.
Aansprakelijkheid van de vennoten

Het beding dat de verbintenis wordt aangegaan voor rekening van de vennootschap verbindt slechts de contracterende vennoot maar niet de overige vennoten, tenzij hij volmacht kreeg of de zaak tot het voordeel van de vennootschap heeft gestrekt.
Vereffening

De regels van verdeling van de nalatenschappen, de vorm van die verdelingen en de verplichtingen die daaruit tussen de erfgenamen ontstaan, zijn toepasselijk op de vereffening tussen vennoten van de maatschap, de tijdelijke handelsvennootschap en de stille handelsvennootschap.

Van deze vennootschappen die geen rechtspersoonlijkheid bezitten zijn de goederen onderworpen aan de regels van de onverdeeldheid.
Wetgeving

De vennootschapsrechtelijke aspecten van de Europese vennootschap, SE (Societas Europea) genoemd, worden geregeld in de verordening (EG) nr. 2157/2001 van de raad van 8 oktober 2001.
Er is de richtlijn 2001/86 over de rol van de werknemers in de SE.


KB 1 september 2004 (BS 09.09.2004) houdende tenuitvoerlegging van de verordening (EG) nr. 2157/2001 van de raad van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap regelt dit in de Belgische wetgeving.

 

 

 

Vul hier uw gegevens in, en wij contacteren u zo snel mogelijk.

* Verplichte velden